Quy Trình Kiểm Định An Toàn Thiết Bị Công Nghiệp – Hướng Dẫn Mới Nhất 2026

Kiểm định an toàn thiết bị công nghiệp là gì?

Kiểm định an toàn thiết bị công nghiệp là quá trình kiểm tra, đánh giá tình trạng kỹ thuật của máy móc, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, nhằm đảm bảo chúng đang hoạt động đúng chuẩn, không gây nguy hiểm cho người và tài sản.

Quy trình kiểm định này phải được thực hiện bởi đơn vị được Bộ Lao động – Thương binh & Xã hội cấp phép và tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia (TCVN, QCVN) tương ứng từng loại thiết bị.

Căn cứ pháp lý và quy định hiện hành (cập nhật đến năm 2026)

Công tác kiểm định an toàn được điều chỉnh bởi các văn bản sau:

Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015
Nghị định 44/2016/NĐ-CP – quy định chi tiết công tác huấn luyện, kiểm định kỹ thuật an toàn
Nghị định 140/2018/NĐ-CP – sửa đổi, bổ sung quy định kiểm định
Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH – ban hành danh mục máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động
Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) – áp dụng riêng cho từng loại thiết bị (nồi hơi, xe nâng, thang máy, cầu trục, bình khí nén, hệ thống lạnh, v.v.)

Tại sao doanh nghiệp cần thực hiện kiểm định an toàn định kỳ?

Trong sản xuất công nghiệp, máy móc thường hoạt động liên tục với cường độ cao, dễ xảy ra hư hỏng, rò rỉ, quá tải hoặc sự cố kỹ thuật.
Việc kiểm định định kỳ giúp doanh nghiệp:

Phòng ngừa tai nạn lao động – phát hiện sớm nguy cơ rò rỉ khí, nổ bình, gãy kết cấu, chập điện.
Tuân thủ quy định pháp luật, tránh phạt từ 20–75 triệu đồng theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP.
Đảm bảo năng suất và uy tín, nhất là khi tham gia đấu thầu hoặc đánh giá ISO 45001, ISO 9001.
Giảm chi phí bảo trì khẩn cấp, nhờ phát hiện sớm và xử lý kịp thời sự cố.

Quy trình kiểm định an toàn thiết bị công nghiệp chuẩn 2026

Một quy trình kiểm định chuyên nghiệp theo chuẩn Bộ LĐTBXH gồm 5 bước cơ bản, đảm bảo tính chính xác, khách quan và phù hợp tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Bước 1: Tiếp nhận & kiểm tra hồ sơ thiết bị

Doanh nghiệp cần cung cấp hồ sơ kỹ thuật gồm:

Biên bản kiểm định trước (nếu có)
Sổ vận hành, nhật ký bảo dưỡng
Tài liệu kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất
Hồ sơ lắp đặt, vận hành (đối với thiết bị mới)

Kiểm định viên sẽ đối chiếu hồ sơ với thực tế để xác định tình trạng thiết bị và điều kiện làm việc.

Bước 2: Kiểm tra kỹ thuật bên ngoài

Tiến hành quan sát bề mặt, mối hàn, kết cấu chịu lực, hệ thống điện, van an toàn, cảm biến, đồng thời đánh giá:

Có dấu hiệu biến dạng, nứt, ăn mòn, rò rỉ hay không
Thiết bị có được bảo dưỡng đúng định kỳ không
Các biển báo, tem cảnh báo, nội quy vận hành có đầy đủ không

Bước 3: Thử nghiệm kỹ thuật – kiểm tra khả năng vận hành

Tùy theo loại thiết bị, kiểm định viên tiến hành:

Thử tải tĩnh (110% công suất làm việc) đối với thiết bị nâng hạ
Thử áp lực đối với bình chịu áp lực, nồi hơi
Kiểm tra độ kín, độ rò rỉ khí, dầu, điện
Đo thông số kỹ thuật và độ chính xác của thiết bị an toàn

Kết quả được ghi nhận và so sánh với tiêu chuẩn TCVN/QCVN tương ứng.

Bước 4: Đánh giá kết quả kiểm định

Sau khi phân tích kết quả thử nghiệm, kiểm định viên sẽ:

Xác định thiết bị đạt hoặc không đạt yêu cầu kỹ thuật an toàn.
Nếu đạt → Cấp biên bản và dán tem kiểm định hợp lệ (ghi rõ ngày kiểm định, ngày hết hạn).
Nếu không đạt → Lập biên bản yêu cầu sửa chữa, dừng sử dụng đến khi khắc phục xong.

Bước 5: Báo cáo, bàn giao & lưu hồ sơ

Tổ chức kiểm định có trách nhiệm:

Lập biên bản, phiếu kiểm định, báo cáo kỹ thuật gửi cho doanh nghiệp.
Cung cấp tem kiểm định dán tại vị trí dễ quan sát.
Doanh nghiệp lưu hồ sơ tối thiểu 5 năm để phục vụ thanh tra lao động.

Thời hạn kiểm định thiết bị công nghiệp (tham khảo)

Dưới đây là thời hạn kiểm định định kỳ một số loại thiết bị công nghiệp phổ biến:

Thiết bị áp lực (Nồi hơi, bình khí nén):

Nồi hơi: Không quá 2 năm (dưới 10 năm sử dụng), 1 năm (trên 10 năm).
Bình khí nén: Không quá 3 năm, rút ngắn còn 1 năm nếu > 24 năm sử dụng.
Van an toàn: 1-2 năm/lần.

Thiết bị nâng hạ (Cầu trục, xe nâng, tời điện):

Cầu trục, cổng trục: Không quá 3 năm (trong nhà), 1 năm (ngoài trời hoặc > 10 năm sử dụng).
Xe nâng hàng: Không quá 2 năm (dưới 10 năm), 1 năm (trên 10 năm).
Tời điện: 2 năm/lần, 1 năm/lần (nếu dùng trên 12 năm).

Hệ thống máy móc khác: